Gürsu’da 98 Dönümden Fazla Alan Mermer Ocağı İçin 49 Yıllığına Ayrılıyor

BURSA – GÜRSU | Bursa’nın Gürsu ilçesinde geçtiğimiz yıl büyük bir bölümü ormanlık alanı etkileyen yangının ardından tartışmalar yeniden alevlendi. Geçmiş dönemlerde CHP Gürsu İlçe Başkanlığı görevinde bulunan ve bir dönem örgütlenmeden sorumlu il başkan yardımcılığı görevini de üstlenen Cavit Kaya’nın, yangın sonrasında yaptığı ve dikkatleri üzerine çeken açıklamalarının ardından gündeme taşıdığı endişelerin gerçekleştiği ileri sürüldü.

Yangının hemen ardından “yanan alanların geleceği” konusunda kamuoyunda oluşan soru işaretleri henüz dinmeden, 98 dönümün üzerindeki bir alanın mermer madenciliği faaliyeti için ayrılması tartışma yarattı.

Edinilen bilgilere göre söz konusu alanın ihale yöntemiyle kiralanması ve 49 yıllık bir kullanım süresiyle madencilik faaliyetlerine açılması planlanıyor. Sürenin sonunda ise alanın firma tarafından rehabilite edilerek yeniden ağaçlandırılması öngörülüyor.

Ancak tartışmanın en önemli başlıklarından biri de tam olarak burada başlıyor.

Çünkü bölge kamuoyunda şu soru soruluyor:

“49 yıl boyunca madencilik faaliyeti yürütülecek bir alan, 49 yıl sonra yeniden ağaçlandırılarak eski haline gerçekten getirilebilir mi?”

CAVİT KAYA YILLAR ÖNCE DİKKAT ÇEKMİŞTİ

Gürsu’da yaşanan gelişmenin geçmişte yapılan açıklamalarla birlikte değerlendirilmesi, tartışmanın boyutunu daha da büyütüyor.

Geçmiş dönem CHP Gürsu İlçe Başkanı Cavit Kaya, 2025 yılında yaptığı açıklamada Bursa’nın Harmancık ve Gürsu ilçelerinde yaşanan büyük orman yangınlarına dikkat çekmiş, yangının yalnızca ormanları değil kamu vicdanını da etkilediğini savunmuştu.

Kaya, Gürsu’da yangının meydana geldiği bölgelerin daha önceden maden sahası olarak planlandığının ortaya çıktığını ifade etmişti.

Bu açıklamanın ardından gözler, yangından zarar gören alanların geleceğine çevrilmişti.

Şimdi ise gündeme gelen yeni gelişme, o dönemde dile getirilen kaygıları yeniden gündemin merkezine taşıdı.

YANAN ALANIN GELECEĞİ NEDEN TARTIŞILIYOR?

Gürsu ve Kestel çevresinde meydana gelen büyük yangın, bölgenin ekolojik yapısı açısından ciddi sonuçlar doğurmuştu. Yangının ardından yüzlerce hektarlık alanın zarar gördüğüne ilişkin haberler yayımlandı.

Yangından geriye kalan görüntüler kamuoyunda büyük tepki oluştururken, bölgede tarım alanları ile ormanlık alanların iç içe olması nedeniyle doğal dokunun korunması konusu da gündeme geldi.

Tam da bu süreçte, yangından etkilenen veya yangın bölgesiyle bağlantılı olduğu belirtilen alanlarda madencilik faaliyetlerinin gündeme gelmesi, “yangın sonrası kullanım değişikliği” tartışmasını beraberinde getirdi.

Kamuoyunun merak ettiği temel soru ise şu:

Yangın sonrasında doğal yapısını kaybeden alanlar yeniden ormanlaştırılacak mı, yoksa madencilik gibi farklı kullanımlara mı açılacak?

98 DÖNÜMÜN ÜZERİNDEKİ ALAN

Tartışmanın merkezindeki alanın 98 dönümden daha büyük olduğu belirtiliyor.

Bu büyüklük, yalnızca rakamsal olarak değerlendirildiğinde dahi yaklaşık 14 futbol sahasına denk gelen geniş bir yüzölçümünü ifade ediyor.

Üstelik söz konusu alanın kullanım süresinin 49 yıl olarak gündeme gelmesi, tartışmayı yalnızca bugünün değil, gelecek kuşakların meselesi haline getiriyor.

Bir başka ifadeyle, bugün alınacak bir kararın etkileri onlarca yıl boyunca bölgede hissedilebilecek.

49 YILLIK KİRALAMA TARTIŞMASI

İddialara göre alanın doğrudan satılması yerine ihale yöntemiyle kiralanması ve madencilik faaliyeti için uzun süreli kullanım hakkı verilmesi planlanıyor.

Buradaki en dikkat çekici unsur ise 49 yıllık süre.

49 yıl, bir insan ömrünün önemli bir bölümüne karşılık geliyor.

Bugün dikilecek bir fidanın, 49 yıl sonra nasıl bir ağaca dönüşeceği hesaplanırken; aynı süre içerisinde yapılacak yoğun madencilik faaliyetlerinin arazi yapısında oluşturabileceği değişikliklerin de dikkate alınması gerekiyor.

Bu nedenle çevreciler, bölge sakinleri ve kamuoyu açısından mesele yalnızca “alanın kiralanması” değil, arazinin 49 yıllık geleceğinin nasıl şekilleneceği sorusuna dönüşüyor.

“SÜRE BİTİNCE AĞAÇLANDIRILACAK” DENİLİYOR

Projeye ilişkin en önemli savunmalardan biri ise madencilik faaliyetinin sona ermesinin ardından alanın firma tarafından rehabilite edilerek yeniden ağaçlandırılacağı yönünde.

İlk bakışta bu yaklaşım, “maden faaliyeti bitecek, alan yeniden yeşillendirilecek” şeklinde değerlendirilebilir.

Ancak burada da kritik bir soru ortaya çıkıyor:

Madencilik faaliyeti sırasında arazinin topografyası, jeolojik yapısı, toprak tabakası ve doğal bitki örtüsü ne ölçüde değişecek?

Mermer ocaklarında yalnızca yüzeyde bir faaliyet yürütülmediği, üretimin niteliğine göre arazi üzerinde ciddi fiziksel değişiklikler meydana gelebildiği biliniyor.

Bursa’daki çevre tartışmalarında da mermer ocaklarının ve maden sahalarının denetimi uzun süredir gündeme gelen konular arasında yer alıyor. Bursa İl Çevre Durum Raporu’nda da ormanların korunması açısından çevrede faaliyet gösteren mermer ocakları ve maden sahalarının denetim altında tutulması gerektiğine dikkat çekilmişti.

“49 YIL SONRA NE OLACAK?” SORUSU

Gürsu’da şimdi herkes aynı soruya yanıt arıyor:

49 yıl sonra firma gerçekten geri dönüp bütün alanı eski doğal haline getirebilecek mi?

Çünkü ağaç dikmek ile ormanı yeniden oluşturmak aynı şey değil.

Bir bölgeye yüzlerce veya binlerce fidan dikilmesi, o alanın geçmişteki doğal ekosistemine birkaç yıl içerisinde kavuşacağı anlamına gelmiyor.

Orman; yalnızca ağaçlardan oluşan bir yapı değil.

Toprak, bitki örtüsü, su dengesi, canlı çeşitliliği ve ekolojik ilişkiler bir bütün oluşturuyor.

Bu nedenle “süre sonunda ağaçlandırılacak” ifadesinin tek başına yeterli olup olmadığı konusunda kamuoyunun ayrıntılı bir rehabilitasyon planını görmesi gerektiği değerlendiriliyor.

MADEN BİTTİĞİNDE SADECE AĞAÇLANDIRMA YETERLİ OLACAK MI?

Gürsu’daki tartışmanın önemli başlıklarından biri de bu.

Bir maden sahasının işletme süresinin tamamlanmasının ardından yalnızca fidan dikilmesi, bölgenin madencilik öncesindeki haline dönmesi anlamına gelmeyebilir.

Bu nedenle kamuoyunun şu konularda açık ve şeffaf bilgi beklediği belirtiliyor:

• Maden sahasının işletme süresince kaç hektarlık alanın fiilen kullanılacağı,
• Ne kadar ağaç kesileceği veya taşınacağı,
• Toprak tabakasının nasıl korunacağı,
• Maden faaliyetinin sona ermesinden sonra arazinin hangi yöntemle rehabilite edileceği,
• Rehabilitasyonun hangi kurum tarafından denetleneceği,
• Firma yükümlülüğünü yerine getirmezse hangi yaptırımların uygulanacağı,
• Ağaçlandırılan alanın kaç yıl boyunca takip edileceği,
• Alanın madencilik öncesindeki ekolojik yapısına ne ölçüde döndürülebileceği.

Bunlar yanıtlanmadan yapılacak açıklamaların kamuoyundaki soru işaretlerini gidermesinin zor olduğu görülüyor.

ÇED SÜRECİ DE GÜNDEMDE

Gürsu’daki mermer ocağı projesiyle ilgili son dönemde kamuoyuna yansıyan bilgiler arasında “ÇED Gerekli Değildir” kararı da bulunuyor. Sosyal medya ve yerel haber kaynaklarında Fero Madencilik tarafından planlanan mermer ocağı ve kırma-eleme-öğütme tesisi için bu yönde karar alındığı aktarılıyor.

Bu kararın kapsamı, projenin teknik ayrıntıları, saha sınırları ve yangın bölgesiyle ilişkisi ise kamuoyunun sağlıklı değerlendirme yapabilmesi açısından resmi belgeler üzerinden ortaya konulması gereken başlıklar arasında bulunuyor.

Zira tartışmanın merkezinde yalnızca maden işletmesinin kurulup kurulmayacağı değil, yangından zarar gören bir ekosistemin gelecekte nasıl kullanılacağı sorusu yer alıyor.

“KORKULAN OLDU” TEPKİSİ

Cavit Kaya’nın geçmişte yaptığı açıklamalar bugün yeniden hatırlanırken, gelişmeler karşısında “korkulan oldu” değerlendirmesi yapılıyor.

Kaya’nın 2025 yılındaki açıklamasında, Gürsu’da yangın çıkan bölgelerin daha önceden maden sahası olarak planlandığını gündeme getirmesi, bugün yaşanan gelişmeyle birlikte yeniden tartışılıyor.

Burada cevap bekleyen soru ise oldukça açık:

Yangından önce maden planı mı vardı, yangın sonrasında mı süreç hızlandı ve bugün tahsis edilmek istenen alan yangından zarar gören bölgeyle tam olarak ne kadar örtüşüyor?

Bu soruların yanıtı, tartışmanın siyasi polemik olmaktan çıkarılıp somut belgeler üzerinden değerlendirilmesini sağlayabilir.

GÜRSU’NUN GELECEĞİ İÇİN KRİTİK EŞİK

Gürsu, Bursa’nın tarımsal üretimiyle öne çıkan ilçelerinden biri. Yangınların ardından bölgenin doğal ve tarımsal dokusunun korunması daha da önemli hale geldi.

Bu nedenle 98 dönümün üzerindeki bir alanın yaklaşık yarım asır boyunca mermer madenciliği amacıyla kullanılmasının yalnızca ekonomik getirisi üzerinden değerlendirilmemesi gerektiği ifade ediliyor.

Asıl tartışma, “Bugün ne kazanacağız?” sorusundan çok, “49 yıl sonra Gürsu’da ne bırakacağız?” sorusunda düğümleniyor.

Madencilik faaliyeti tamamlandığında şirketin alanı terk etmesi ve ağaçlandırma yapması bir yükümlülük olabilir. Ancak asıl mesele, o tarihte ortaya çıkacak arazinin bugünkü orman dokusuyla ne ölçüde benzerlik taşıyacağı.

ŞİMDİ GÖZLER RESMİ BELGELERDE

Gürsu kamuoyunun önündeki en önemli beklenti ise sürecin tüm ayrıntılarıyla açıklanması.

İhale şartnamesinin, alanın koordinatlarının, kullanım süresinin, işletme koşullarının, rehabilitasyon planının, ağaçlandırma yükümlülüklerinin ve denetim mekanizmasının kamuoyuna açık biçimde paylaşılması tartışmaların sağlıklı bir zeminde yürütülmesi açısından önem taşıyor.

Özellikle alanın yangın bölgesiyle ilişkisi konusunda resmi kurumların açık bir harita ve belge sunması, “yangın sonrası maden sahası” iddialarının da somut biçimde değerlendirilmesini sağlayacaktır.

Çünkü Gürsu’da artık yalnızca bir maden ocağı tartışılmıyor.

Bir yangının ardından geride kalan toprakların geleceği tartışılıyor.

Ve bugün verilecek karar, yalnızca bugünün Gürsu’sunu değil, önümüzdeki 49 yıl boyunca bölgenin nasıl görüneceğini de belirleyebilir.

Şimdi kamuoyunun beklediği yanıt ise tek cümlede özetleniyor:

Yangınla kaybedilen ormanların yerine gerçekten yeni bir orman mı kurulacak, yoksa yanan alanların ardından Gürsu’nun dağları 49 yıllığına mermer madenciliğine mi bırakılacak?